روی یکی از فلزات صنعتی حیاتی جهان است که نقش کلیدی در صنایع مختلف از جمله گالوانیزه کردن فولاد، تولید آلیاژها، صنایع خودروسازی و ساختمانسازی ایفا میکند. این فلز سفید-آبی با نماد Zn و عدد اتمی ۳۰، به دلیل مقاومت بالا در برابر خوردگی و قابلیت بازیافت، به یکی از پرمصرفترین فلزات جهان تبدیل شده است.
🔹 روی چیست و چه ویژگیهایی دارد؟
روی یک عنصر شیمیایی از گروه ۱۲ جدول تناوبی است که در پوسته زمین فراوانی نسبتاً بالایی دارد. این فلز به دلیل ویژگیهای منحصربهفرد خود، کاربردهای گستردهای در صنعت پیدا کرده است:
🛡️ مقاومت در برابر خوردگی
روی با ایجاد لایهای از اکسید بر سطح خود، از اکسیداسیون عمیقتر جلوگیری میکند و به همین دلیل در گالوانیزه کردن فولاد کاربرد گستردهای دارد.
🔥 نقطه ذوب نسبتاً پایین
حدود ۴۲۰ درجه سانتیگراد که آن را برای ریختهگری و تولید آلیاژها مناسب میسازد.
♻️ قابلیت بازیافت بالا
روی ۱۰۰ درصد قابل بازیافت است و بازیافت آن بخش قابلتوجهی از مصرف جهانی را تأمین میکند.
🔹 کاربردهای کلیدی روی در صنعت و اقتصاد
🔩 ۱. گالوانیزه کردن فولاد (نقش اصلی)
بیش از نیمی از مصرف جهانی روی در گالوانیزه کردن فولاد استفاده میشود. این فرآیند با ایجاد پوشش محافظ روی بر سطح فولاد، از زنگزدگی و خوردگی آن جلوگیری میکند و عمر مفید محصولات فولادی را بهطور چشمگیری افزایش میدهد. صنایع خودروسازی، ساختمانسازی، زیرساختهای حملونقل و تولید لوازم خانگی از مهمترین مصرفکنندگان فولاد گالوانیزه هستند.
🔗 ۲. تولید آلیاژها
روی در تولید آلیاژهای مختلف مانند برنج (آلیاژ مس و روی) و آلیاژهای ریختهگری استفاده میشود. این آلیاژها در صنایع خودروسازی، الکترونیک و ساخت قطعات صنعتی کاربرد دارند.
🏗️ ۳. صنعت خودروسازی و ساختمانسازی
روی بهطور غیرمستقیم از طریق فولاد گالوانیزه در بدنه خودروها، پروفیلهای ساختمانی، سقفها و تأسیسات شهری استفاده میشود. تقاضا در این بخشها بهطور مستقیم بر قیمت جهانی روی تأثیر میگذارد.
🔹 قیمت روی و وضعیت فعلی بازار جهانی
بازار روی در سالهای اخیر شاهد تحولات چشمگیری بوده است. قیمت روی در بورس فلزات لندن (LME) در اوت ۲۰۲۶ به بالاترین سطح خود از ژوئن ۲۰۲۲ رسید و هر تن روی با قیمت ۴,۱۰۷ دلار معامله شد. این رشد قیمت نشاندهنده تغییرات اساسی در معادلات عرضه و تقاضای جهانی است.
عوامل صعودی قیمت روی
📦 ۱. کاهش شدید موجودی انبارهای LME
موجودی انبارهای بورس فلزات لندن از حدود ۲۶۴,۰۰۰ تن در دسامبر ۲۰۲۴ به حدود ۹۵,۰۰۰ تن در اوت ۲۰۲۶ کاهش یافته است. این کاهش ۶۴ درصدی موجودی، نگرانیهایی جدی درباره کمبود عرضه در بازارهای غربی ایجاد کرده است. موجودی روی در انبارهای LME به پایینترین سطح خود از آوریل ۲۰۲۳ رسیده است.
🌍 ۲. نابرابری منطقهای عرضه
کمبود روی عمدتاً در انبارهای غربی متمرکز است، در حالی که موجودی انبارهای بورس شانگهای (SHFE) در همین دوره افزایش یافته است. این نابرابری منطقهای باعث شده حق بیمه روی در بازارهای غربی بهشدت افزایش یابد.
⛏️ ۳. کاهش تولید جهانی و پیشبینی کسری عرضه
گروه کالاهای جهانی HSBC پیشبینی کرده است تولید جهانی روی در سال ۲۰۲۶ حدود ۲.۱ درصد کاهش یابد و به ۱۲.۵ میلیون تن برسد. این کاهش عمدتاً به تولید پایینتر در آمریکای لاتین نسبت داده میشود.
📈 ۴. موقعیتگیری سرمایهگذاران و صندوقها
موقعیتهای بلند سرمایهگذاران در بازار روی بهشدت افزایش یافته است. مجموع موقعیتهای بلند صندوقهای سرمایهگذاری در روی LME از ۱۱۰,۰۰۰ قرارداد عبور کرده است.
📊 ۵. ساختار عقبافتادگی بازار
بازار روی با ساختار عقبافتادگی (Backwardation) شدیدی مواجه است که در آن قیمت نقدی از قیمت قراردادهای آتی بالاتر است. این وضعیت در ۲۵ اوت ۲۰۲۶، حقالزحمه تحویل نقدی را به حدود ۱۳۴ دلار در هر تن رسانده است.
🔹 نقش چین در تعادل بازار روی
چین بهعنوان بزرگترین تولیدکننده و مصرفکننده روی، نقشی کلیدی در بازار جهانی ایفا میکند. این کشور که بهطور تاریخی واردکننده خالص روی تصفیهشده بوده است (در سال ۲۰۲۴ بیش از ۴۴۵,۰۰۰ تن واردات)، اکنون به دلیل رشد ظرفیت تولید داخلی، در حال تبدیل شدن به صادرکننده خالص این فلز است.
📌 نقش هنگکنگ: افزایش صادرات روی چین در حال حاضر از طریق لجنگاههای LME در هنگکنگ انجام میشود. هنگکنگ که در ژانویه ۲۰۲۴ به عنوان محل تحویل قابلقبول LME تأیید شد، به یک مسیر سریع برای آربیتراژ فیزیکی روی چین به بازارهای جهانی تبدیل شده است. حدود ۱۷,۰۰۰ تن روی اخیراً به انبارهای LME تحویل داده شده که تقریباً دوسوم آن وارد انبارهای هنگکنگ شده است.
با این حال، پنجره آربیتراژ صادرات چین همچنان محدود است و این حجم تحویل هنوز نتوانسته است تنش در بازار لندن را بهطور کامل برطرف کند.
📚 منبع: Borneo Bulletin🔹 چشمانداز آینده روی
نظرات تحلیلگران درباره آینده قیمت روی متفاوت است، اما اکثر آنها بر حفظ قیمتها در سطوح بالا توافق دارند. جیپی مورگان انتظار دارد قیمت روی در طول سال ۲۰۲۶ بالا باقی بماند، زیرا عرضه جهانی محدود شده و تقاضا بهبود یافته است.
🔑 عوامل کلیدی: تحلیلگران بر این باورند که تمرکز بازار بر روی حرکات موجودی انبارهای LME، سرعت صادرات چین و هرگونه اختلال جدید در عرضه معادن خواهد بود. اگر موجودی انبارهای غربی به کاهش ادامه دهد، قیمتها پتانسیل افزایش بیشتر را دارند، اما اگر صادرات چین افزایش یابد، ممکن است تنش فعلی بهتدریج کاهش یابد.
⚠️ نشانههای مازاد عرضه: با این حال، نشانههایی از مازاد عرضه در نیمه اول سال ۲۰۲۶ دیده میشود. بر اساس گزارش یک نهاد صنعتی، بازار جهانی روی تصفیهشده در نیمه اول سال ۲۰۲۶ با مازاد ۱۲۰,۰۰۰ تنی مواجه بوده است و موجودی کل گزارششده ۹۲,۰۰۰ تن افزایش یافته است. تولید تصفیهشده ۱.۳ درصد رشد داشته که عمدتاً به دلیل رشد تولید چین بوده است.
🔹 جمعبندی
روی یکی از فلزات استراتژیک جهان است که نقش کلیدی در صنایع گالوانیزه، خودروسازی و ساختمانسازی ایفا میکند. بازار این فلز در سالهای اخیر با کمبود شدید عرضه در بازارهای غربی و افزایش قیمتها به بالاترین سطح چهار سال اخیر مواجه شده است.
کاهش ۶۴ درصدی موجودی انبارهای LME، پیشبینیهای کاهش تولید و موقعیتگیری صندوقهای سرمایهگذاری از عوامل اصلی این رشد قیمت محسوب میشوند. با وجود افزایش صادرات چین از طریق هنگکنگ، تنش در بازار لندن همچنان ادامه دارد.
📌 توصیه پایانی: سرمایهگذاری در روی از طریق روشهای مختلفی مانند سهام شرکتهای معدنی (مانند Teck Resources، Glencore، Nexa Resources) و قراردادهای آتی در LME امکانپذیر است.